Bunun sebebi muhalefet partisi Bölgeler Partisi’nin iki haftadır parlamentonun toplanıp karar almasını engelliyor olması. Bu yazının yazıldığı gün bu engellemelerin aşılması için son bir toplantı yapılıyordu. Gelen haberlerden, koalisyon ortaklarının bazı parlamento komisyonlarını muhalefetin istediği gibi düzenleyip hükümetin önündeki bu engeli aşmaları ve hükümeti resmen kurmaları bekleniyordu.

Hükümet kurulduğunda ve başbakan olarak Bayan Yulia Timoşenko atandığında Ukrayna’yı çok zor ve tartışmalı bir dönem bekliyor. Bu çerçevede en zor ve tartışmalı konu da bu yıl başlarında Rusya ve Ukrayna arasında varılan doğalgaz anlaşması olacak. Bunda hiç şüphe yok; zira Timoşenko daha geçen hafta söz konusu anlaşmanın kökten gözden geçirileceğini ve yeni anlaşmanın ‘karanlık ve yarı-karanlık aracılar’a yer verilmeden yapılacağını ilan etmişti.

Timoşenko’nun sözünü ettiği bu aracı şirket, daha önce de bu köşede işaret ettiğimiz gibi RosUkrEnergo (RUE) adlı, hakkında çeşitli spekülasyonlar yapılan ilginç bir offshore şirketi. Ukrayna devlet şirketi Naftogaz ile Rus şirketi Gazprom arasında bu yıl başlarında varılan anlaşmaya göre Gazprom, Naftogaz’a sattığı doğalgazı 230 dolardan RUE şirketine satıyor, Naftogaz da Ukrayna’nın ihtiyacı olan doğalgazı bu şirketten 230 yerine 95 dolara alıyor. 230 ile 95 dolar arasındaki fiyat farkını RUE şirketi Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan’dan aldığı ucuz doğalgaz ile dengeleyip sonuçta 95 dolara Naftogaz’a satıyor. Bu bakımdan, Gazprom ile Naftogaz arasında varılan anlaşmanın kilit unsuru işte bu aracı RUE şirketi.

RUE, esasen bir başka offshore şirketinin devamı sayılır. Bu şirket Türkmen doğalgazını geçmiş yıllarda Ukrayna ve daha sonra Avrupa’ya da pazarlayan Ural Trans Gas (EGG) adlı 2001 yılında Macaristan’da kurulmuş bir şirket. 2001 yılı Aralık ayında Gazprom ve Naftogaz ile Türkmen doğalgazının Ukrayna’ya sevkıyatı konusunda aracılık sözleşmesi imzalayan EGG daha sonra medyada çıkan Rus organize suç örgütleriyle ilgisi olduğu yönündeki haberler üzerine şaibeli şirket olarak görülmeye başlanmış ve Rusya lideri Putin ile zamanın Ukrayna lideri Kuçma’nın Kırım’da yaptıkları zirvede vardıkları mutabakat sonucu faaliyetlerine son verilmiş, iki lider bu şirketin faaliyetlerinin yeni kurulan RUE şirketi tarafından devam ettirileceğini açıklamışlardı.

Bugün konumuz olan RUE, Putin ile Kuçma’nın 2004 yılı Temmuz ayında yaptıkları zirveden sonra doğmuş olan değişik bir şirket. RUE’nin yüzde 50 hissesi Gazprombank’ın, (Ki bu banka Gazprom’un bir yan kuruluşu ve kontrol de tabii ki Gazprom’da) geriye kalan yüzde 50’si ise Raiffeisen Investment adlı şirkete ait. Raiffeisen Investment ise Avusturya merkezli Raiffeisen Bankası’nın bir yan kuruluşu. Rus haber ajansı Interfax’ın 26 Nisan tarihli haberine göre, iki Ukraynalı işadamı Raiffeisen Investment’in hissedarları. Bunlardan Dimitro Firtaş yüzde 90, İvan Fursin adlı diğer işadamı ise yüzde 10 hisseye sahip. Firtaş, Ukrayna’da iki kablo televizyonu, bir basketbol takımının sahibi. Fursin ise eski devlet başkanı Kuçma’nın yardımcılarından Levoçin ile bağlantılı ve bir film stüdyosu ile Misto Bank’ın ana hissedarlarından. RUE, geçen yıl zamanın başbakanı Timoşenko tarafından ‘suç örgütü’ olarak ilan edilmiş, Ukrayna gizli servisi SBU’nun şirketi araştırması istenmişti. Bunun ardından da SBU Başkanı Oleksandır Turçhinov, şirket hakkında soruşturma açıldığını açıklamıştı. Ne var ki, bu soruşturma Turçhinov’un aniden görevinden alınmasından sonra geçen ağustos ayında rafa kaldırılmış ve bir daha bundan söz edilmemiş, ayrıca soruşturmayı yürüten SBU ajanı Andriy Kozemyakin de başka bir göreve atanmıştı.

Timoşenko’nun mutlaka devre dışı bırakmak için çalışacağı RUE, işte böylesine karanlık ve esrarengiz bir şirket. Son olarak, Amerikan Adalet Bakanlığı’nın RUE hakkında soruşturma başlattığını da burada hatırlatırken Timoşenko’nun işinin çok zor olduğunu belirtelim ve enerji dünyasında karışık aktörlerin rol oynadığına bir kere daha dikkat çekelim.

06.07.2006

e-posta adresi:f.ertan@zaman.com.tr