---

BAŞBAKAN Erdoğan, referandumdan hayır çıksa bile hükümetin istifa etmeyeceğini söyledi. Evvela şu gerçeği tespit etmekte yarar var: Önümüzdeki referandum kimse için çantada keklik değildir. Evet de çıkabilir, hayır da...

Tamamen siyasi ortama ve tarafların uygulayacağı stratejiye bağlıdır.

Belli ki Başbakan da sandıktan “hayır” çıkmasının mümkün olduğunu görüyor.

Doğrudur, iktidarın açtığı bir referandumda “hayır” çıkması onun istifasını gerektirmez.

Ancak bir iktidar, 1969’da De Gaulle’ün yaptığı gibi, “Sandıktan hayır çıkarsa istifa ederim” diye bir beyanda bulunarak referandumu güven oylamasına çevirirse, sandıktan da “hayır” çıkarsa hükümetin çekilmesi, seçimlere gidilmesi gerekir.

Bizde böyle bir şey yok. Sandıktan “hayır” çıksa bile, hükümet devam eder.

Sandıktan ne çıkar?

Temmuz 2007 seçimlerinde Ak Parti yüzde 47 oy almıştı. Üç ay sonra Ekim 2007’de yapılan referandumda AKP’nin anayasa değişikliğine halkın yüzde 69’u “evet” demişti.

Sanıyorum, iktidar referanduma hazırlanırken bu gibi verilere güveniyor.

Halbuki bu tür genellemeler yanıltıcı olabilir.

Önemli olan referanduma nasıl bir ortamda gidildiğidir. 2007 ortamını hatırlayalım...

Anayasa Mahkemesi türban yasağını perçinlemişti!

Meclis’te Cumhurbaşkanı seçimi için oylama başladığında, Anayasa Mahkemesi meşhur ve unutulmaz “367 kararı” ile Gül’ün seçilmesini engellemişti!

Bunun üzerine AKP Cumhurbaşkanı’nı halkın seçmesi için anayasa değişikliği yapmış, Cumhurbaşkanı Sezer bunu referanduma sunmuştu.

Sezer umuyordu ki, AKP’ye oy vermemiş büyük çoğunluk, referandumda AKP’nin önerisine “hayır” diyecek!.. Tam tersine, yüzde 69 gibi büyük bir çoğunluk “evet” demişti.

AKP’nin önerisine “hayır” diyenler yüzde 31’de kalmıştı.

İster misiniz bu defa da iktidarın anayasa değişikliği paketine böyle çok büyük oranlarda “evet” çıksın?!

Ordu-yargı-CHP bloku

2007’de haziran seçimlerinde AKP’nin yüzde 47, ekimdeki referandumunda yüzde 69 oy aldığını unutmamak lazım. Ama bunun sebebi, ortama hâkim olan ‘siyaset psikolojisi’ydi:

Kanadoğlu’nun rehberliğinde CHP’nin açtığı davalarla Anayasa Mahkemesi “şok” kararlar veriyordu!.. Politik çizgisi belli olan Cumhurbaşkanı Sezer açıkça parlamento çoğunluğuna karşı tavırlar koyuyor! Genelkurmay sitesinde “27 Nisan Muhtırası” yayımlanıyordu!..

Böyle bir süreçte toplumsal hafızada tarihsel “ordu, yargı, CHP bloku” canlanmıştı.

Ve, 1950’den beri var olan refleks harekete geçmiş, AKP yüzde 47’ye çıkmıştı!

Referandumda parti tercihi söz konusu olmadığı için, diğer sağ partilerin tabanları da “evet”e yönelmişti; yüzde 69 evet!

Bu sonuçlar, tarihsel “ordu, yargı, CHP bloku”na verilen “hayır”lardı!

Önümüzdeki referandumda CHP, yargı ve ordudan birtakım sesler yine “blok” görüntüsü verirlerse, yine “Yeter, söz milletindir” refleksi “evet”leri normalin üstünde artıracaktır!

“Tarihsel blok” o tavırlardan sakınır da sakin bir kampanya dönemi yaşanırsa... Muhalefetteki CHP, MHP, BDP, DP tabanında, hatta ‘kararsızlar’da da “hayır” eğilimi güçlenir, “hayır”lar normalin üstünde artar. Örnek, öyle bir ortamda yapılan 1988 referandumunda Turgut Özal’ın aldığı “hayır” sonucudur.

Bu defa nasıl olacak, bakıp göreceğiz.

Milliyet