Dün bu satırlarda özetledik. Rusya 21’inci yüzyılın ilk savaşını, gaz silahını kulanarak başlattı. Peki Rusya’nın bu kavga ve savaşa gereksinmesi var mı idi?

Ekonomik istatistikler yüzeysel bir bakışla, kavga pek gerekmezdi, işler iyi görüntüsü veriyor. 1998 yılında iflas etmiş olan ve borçlarını ödemeyen Rusya, bugün 240 milyar dolar ihracat geliri, 120 milyar dolar dış ticaret fazlası, 87 milyar dolarlık cari denge fazlası ve 165 milyar dolar döviz rezervi ile petrol ve gaz sayesinde yeniden dolar zengini ve yeniden güçlü oldu. Bütçe petrol fiyatları arttığından beri, dev fazlalar vermeye başlamıştı. Büyüme geri gelmişti. Ama kanmamak gerek.

Çünkü bazı gerçekler başka türlü. Rusya 2008 yılında seçime hazırlanıyor. Vladimir Putin gücü elden bırakmaya razı değil. Şu anda, bütün petrol gelirine rağmen, bütçe fazlası, aşırı devlet harcamaları ortamında azalmaya başladı. Zaten 140 milyon nüfusun 30 milyonu fakirlik içinde, reel büyüme yavaşlıyor. Yatırım da pek yapılamıyor. Bu durumda devlet bir kere daha katılımcı demokrasi ve liberal ekonomik yaklaşımlardan vazgeçti. Bunun en büyük işareti Putin işbaşına geldiğinden beri liberal ekonomi politikalarının mimarı olan 44 yaşındaki Andrei İlarionov’un görevden geçenlerde ayrılmak zorunda kalmış olması. Devlet bütçesi yüksek fiyatlar nedeni ile ve hızla artan dev gaz ve petrol gelirine rağmen, açığa doğru dönmeye başladı, bütçe fazlası hızla azalıyor. Artan devlet harcamaları ve ücret artışları ortamında da enflasyon yeniden artmaya başladı. Enflasyon şu anda yüzde 10-12 düzeyinde. Kısa vadeli faizler ise yüzde 13, yani bize benzer konumda. Ekonomik anlamdan sıkışan Putin ve Rusya’nın liberalleşmekten vazgeçmesi ve ek fonlanmayı komşulardan yapması da kültürü ile uyumlu.

Gerçekten Rusya ilginç kültür yapısı olan bir ülke. Cuma günkü The International Herald Tribune Gazetesi’nde Pew adlı kuruluş tarafından yapılan bir Rus kamuoyu araştırması vardı. Araştırma sonuçlarına göre Rusların üçte ikisi, demokratik bir hükümet yerine güçlü bir lider görmek istiyor. Ayrıca demokratik bir hükümet yerine güçlü bir ekonomi görmek de uzak ara hoşlarına gidiyormuş. Putin ise tabiat olarak yenilmeyi hiç mi hiç sevmeyen bir kişi! Bu kültür ile bu kişi birleşince eski günlere dönme arzusunun depreşmesini normal görmek gerek. Kağıt üstünde Rusya, Ukrayna’dan eski tarife torpilli ucuz gaz yerine dünya piyasa fiyatlarında gaz ödemesi talep etmekte haklı görülebilir. Ancak işin esası böyle değil. Rusya, Rus taraftarı bir Belarus diktatörünün ülkesine eski destekli fiyatlardan gaz pompalamaya devam ediyor. Dolayısıyla esas konu piyasa fiyatı talebi değil. Esas konu güç savaşı. Ukrayna, Batı’ya dönük bir siyaset uygulamaya başladığı ve Rusya’dan koptuğu için cezalandırılıyor. Böylece Putin hem ceza kesmiş oluyor hem de Rus devleti ek kaynak bulmuş oluyor.

Pek yakında, şu anda G-8 Başkanlığı koltuğunda oturan ve bu yılın daha sonraki bir zaman diliminde St. Petersburg’da G-8 toplantısını gerçekleştirirken, güçlü gözükmek isteyebilir.

Hatta işler daha da kötü olabilir. Putin’in Venezüellalı Bolivar tipi devrim sevdalısı Chavez ile işbirliğine başladığı haberi dünyaya yayılırsa da pek şaşırmamak gerekir. Chavez, popülist, sosyalist ve ideolojik bir Güney Amerika yaratmak için petrol gelirlerini ortalığa saçarken, Doğu’da da Putin Rusya’sı, Stalin’in mirasını gaz silahı ile toparlamaya çalışabilir. Bu ikili bir işbirliğine gidebilir.

Ancak bazı ilginç olan zor konular da var. Çin aşırı enerji talebi ile petrol ve gaz krizinin ortaya çıkmasına neden olan ülkelerden biri. Ama Rusya ile de pek sıcak ilişkiler içinde değil. Geleceğini de ABD ve Avrupa’ya, yani Batı’ya mal satmaya ve onlardan sermaye ve teknoloji almaya bağlamış durumda. Üstelik Japonya ile de hiç sevişmez. Japonya da Rusya ve Çin ile sürekli ihtilaflı. Ama Japonya ABD’ye oldukça endeksli! Bir de nükleer dev Hindistan var unutulmaması gereken ve çevresi ile kavgalı! Gel de bu kördüğümü çöz! Bir savaş mı gerekir, bu kördüğümün çözümü için?

Akşam