Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt, “Ortadoğu” ana temalı bu yılki sempozyumda yaptığı konuşmasında “ekonomik güvenlik” kavramını gündeme getirdi. Daha önceki kimi açıklamalarından, bir süredir bu konu üzerinde çalıştıklarını biliyoruz.

Konuşmalar sonrasındaki oturumlarda güvenlik konsepti sadece “askeri çerçeve ile sınırlı tutulmadı”, “günümüz dünya koşullarıyla uyumlu çok daha geniş bir bakış açısının” içine yerleştirildi. Askeri kesim, güvenlik denilince ne anladığını “çok boyutlu ve derinlemesine” ele aldığını gösterdi.

Yaşar Paşa’nın konuşmasını, gün boyu birbirinden önemli oturumları ve kahve molalarında Kara Kuvvetleri Komutanı İlker Başbuğ ile gerçekleştirdiğimiz sohbetleri sizlere aktarmıştım.

İlker Paşa’nın, GAP eylem planını olumlu-faydalı gördüğünü daha önce yazmıştık. İlker Paşa, TRT’nin Kürtçe, Arapça gibi dillerde yayın yapmasını da, “terör propagandası yapan televizyonların etkisinin kırılması” açısından yararlı görüyor.

Esasında İlker Paşa, “teröristle mücadele ve terörizmle mücadele ayrımını” uzunca bir zamandır kamuoyunun dikkatlerine sunmaya çalışıyordu.

İşte bu konuşmaların akşamında, TRT’de “Zirveden Bakış Programı”nda Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren ile canlı yayında birlikteydik. İlginç ve faydalı bir tesadüf olarak gördüm, GAP Eylem Planı’nın mimarı olduğu için Ekren’e soracaklarımız vardı.

Yayın öncesindeki sohbetimizde, Genelkurmay’ın sempozyumunu da konuştuk. Nazım Ekren, İlker Paşa’nın GAP ile ilgili açıklamalarından memnun oldu. Aylardan beri ince bir işçilik yaptığı GAP açılımına böylesi bir destek bulmak ve konunun gündeme taşınması Nazım Hoca’yı sevindirmişti.

Yaşar Paşa’nın ekonomik güvenlik kavramına ilişkin düşüncelerini beğendiğini söyleyen Bakan, “konuşmalar başarılıydı. Genelkurmay Başkanı’nın ekonomik güvenlik kavramını dile getirmesi önemliydi” dedi. Sohbetin ilerleyen bölümünde Nazım Ekren, “biz bütün ekonomik programımızı bu kavram ekseninde şekillendirebilsek, çoğu sorunumuz baştan hallolur” görüşünü aktardı.

Ekonomik güvenlik nedir?

Konunun en kilit bölümüyle başlayalım. Orgeneral Yaşar Büyükanıt’ın, Türkiye’nin rolü ve öneminin altını çizerken enerji koridorlarına güçlü bir vurgu yapması dikkat çekiciydi. “Ekonomik güvenlik”, günümüzde enerji güvenliği ile çok yakından ilgili bir kavram. Petrol uğruna savaşlar çıkıyor. Bir ülkenin petrol darboğazı yaşadığını düşünün. ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, ülkenin en büyük petrol tüketicisi durumunda. Şu sıralar, petrol fiyatlarına karşı tedbir olarak Pentagon’un tasarrufa gitmesi tartışılıyor.

Ya da Rusya’dan örnek verelim: Putin özellikle doğalgazı komşu ülkelere karşı tam bir silah gibi kullanmıyor mu?

Ekonomik güvenliği, daha geniş bir bakış açısıyla ele alınca, “küresel sermayeyle ilişki” önem kazanıyor.

Acaba ülkeler için “sıcak paranın ani giriş- çıkışları bir güvenlik problemi olabilir mi?” Yaşadığımız tecrübeleri hatırlayın.

Yabancı sermaye hangi koşullarda ülke için bir avantaj iken, öldürücü bir silaha dönüşebilir?

Gelen yabancı sermaye acaba hangi yollarla kalıcı yatırıma dönüşebilir ve buranın bir parçası haline gelebiir. Yani kader ortaklığı sağlanabilir mi?

Peki, yüksek dış borç seviyesi acaba dış politikada yön tayin edici, bağımlılık yaratıcı bir etki oluşturmaz mı?

Gelişmiş ülkeler, zor durumdaki ekonomilere borç para vererek bağımlılık ilişkisi kurmuyorlar mı?

Bir başka soru: “Ekonomik kriz çıkartmanın sanılandan çok daha kolaylaştığı günümüzde bu da bir dış politika enstrümanına mı dönüşüyor?”

Sorular uzayabilir, önemli olan alınacak tedbirlendir. Daha genel anlamda da küreselleşmeyle ilişkinizin mahiyetini ortaya koymaktır. Küresel dünyanın dışına çıkamayacağınıza, yabancı sermayeye kayıtsız kalamayacağınıza göre, dünya sistematiği ile nasıl bir ilişki kuracaksınız? İşte bunlar araştırma konusu.

Askerler, “biz bu oyunun farkındayız” mesajı veriyorlar. Günümüzde tehdit sadece eli silahlı teröristlerden gelmiyor. Siyasi manevralar yapan, tehdit unsuru olabilecek daha pek çok aktör var. 21’inci yüzyılın küresel dünyasında silahlar çok çeşitlendi. Hele Ortadoğu’da devletler dışındaki aktörlerin etkinliği hızla artıyor. Sempozyumda işte bunlar da konuşuldu.

SİYASET NOTU:

BaŞbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Nazım Ekren, hükümet içinde ve partisinde etkinliği hep yüksek bir isimdi. Ama kamuoyuna görünmeyi sevmeyen kişiliği nedeniyle gözlerden hep uzak kaldı. Anlıyorum ki bu tevazu, hükümet için şanssızlık olmuş. Nazım Ekren sakin, soğukkanlı, güven veren, eleştiriye tahammüllü, akılcı ve bilgili bir profil sergiliyor. Yayında Türkçe’ye hakimiyeti dikkat çekiciydi. Akademisyen ve siyasetçi kimliğini uyumla meczetmiş, olaylarla kendisi arasındaki mesafeyi iyi ayarlamıştı. Farklı ve yumuşak bir siyasi dil kullanıyordu. GAP Eylem Planı çalışmalarını yürütürken, sivil toplumla kurduğu ilişki çok sıcak ve içtendi. Nitekim hükümetin bu açılımına mesafeyle bakan, eleştirel yaklaşanlar bile Nazım Ekren’e teşekkür etme ihtiyacını hissettiler.