AKP iktidarının Türk dış politikasına olumlu yenilikler getirdiği muhakkak. Dış politika danışmanı Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu'nun açıklamalarına, hükümetin beyan ve uygulamalarına bakarak, en azından 2005 sonuna kadar, AKP'nin dış politikasını esas olarak şu ilkelerin yönlendirdiğine kani olmuştum:

Temel dış politika hedefi AB üyeliğidir. Ancak dış ilişkilere çok boyutluluk kazandırılacaktır. Özgüvene dayalı bir diplomasi ile yürütülecek çok boyutlu dış politika, komşularla sorunları sıfırlamakla kalmayacak, Türkiye'yi hem bölge hem de (uluslararası kuruluşlar dahil) dünya politikasında söz sahibi bir "merkez ülke" konumuna getirecektir. 11 Eylül sonrası dünya koşulları, Müslüman çoğunluklu Türkiye'ye yalnızca Batı ile İslam ülkeleri arasında bir köprü değil, kuracağı güçlü ekonomi ve demokrasi ile İslam dünyasına "model" olma fırsatı vermektedir. AB üyeliği ile çok-boyutlu dış politika hedefleri arasında çatışma değil, aksine tamamlayıcılık söz konusudur. Zira, bölgesinde ve özellikle İslam ülkeleri üzerinde etkinlik ve itibar kazanması, Türkiye'nin AB için değerini artıracaktır.

Son günlerin dış politika gelişmeleri yukarıdaki paradigma açısından nasıl değerlendirilebilir? Kostas Karamanlis'in 49 yıl sonra Türkiye'ye gelen ilk Yunanistan Başbakanı olması, kuşku yok ki, AKP hükümetinin komşularla ilişkileri iyileştirme politikasının bir sonucu. Türkiye ile Yunanistan arasındaki anlaşmazlıklar çözülmüş değil, ama toplumlar hatta silahlı kuvvetler arası ilişkilerde gözle görünür bir yakınlaşma var. Türkiye ile Yunanistan arasında bir savaş çıkması olasılığı sıfıra yakın.

AKP hükümeti İsrail ile ilişkilere zarar vermedi, aksine geliştirdi. Ama Başbakan Erdoğan, dün İsrail'i "terörist devlet" olarak suçlarken ne denli haklı ise, bugün Gazze'deki Filistinlileri ablukaya alarak, bombardımana tabi tutarak topluca cezalandırma politikasına sert tepki göstermekte de o denli haklı. AKP hükümeti Şubat 2006'da Hamas temsilcisi Halid Meşal'i Ankara'ya davet ederek de doğru olanı yapıyordu. İsrail-Filistin barışı Hamas dışlanarak asla başarılamaz.

Ne var ki, ne Sudan Filistin'le, ne de Hasan El Beşir Halid Meşal ile aynı kefeye konabilir. Halid Meşal'in temsilcisi olduğu Hamas, işgal ve boyunduruk altında olan bir halkın, Filistinlilerin meşru, seçimle gelmiş temsilcisidir; Hasan El Beşir ise bir askeri darbeyle iktidara el koyan, ülkesindeki dinsel ve etnik azınlıklara zulüm yapan bir diktatör. El Beşir hükümetinin Darfur'da Arap olmayan Müslümanlara karşı işlediği, 200 binden fazlasının ölümüne, 2 milyondan fazlasının mülteci durumuna düşmesine yol açan, BM dahil uygar dünyayı ayağa kaldıran insanlık suçları nasıl görmezden gelinebilir?

Başbakan Erdoğan'ın 2006 Nisanı'nda Hartum'daki Arap Birliği toplantısına katılıp, İslam "kabileciliği ve kavmiyetçiliği" reddettiği için Darfur'da "asimilasyon ve soykırım" olamayacağını ileri sürmesinin insanlığa sığan bir tarafı yoktu. Sudan'la giderek sıklaşan ziyaretler ve yakınlaşan ilişkilere bakıp, Ankara artık "İslam, Sünni dayanışması" politikası uyguluyor diyenlere ne cevap verebilirsiniz? Türkiye elbette ki rejimleri farklı ülkelerle milli çıkarları doğrultusunda ilişki kuracak ve geliştirecektir. Ama, bunun elbette ahlakî bir sınırı vardır. El Beşir gibi birinin Ankara'ya davet edilmesi kesinlikle gerekmezdi.

Merak ediyorum: BM örgütünün Kyoto Protokolü'nü imzalamayan, BM Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taraf olmayan, BM kararlarını uygulamayan Sudan'la sıkı fıkı olan bir Türkiye, nasıl olur da Güvenlik Konseyi'ne seçilmeyi tasavvur edebilir, nasıl olur da Avrupalı sayılabilir? Soruyorum: Yoksa AKP, AB üyeliğini gözden çıkarıyor mu? 60. Hükümet Eylem Planı'nda AB ile ilişkilerden tek kelimeyle söz edilmemesi başka türlü nasıl açıklanabilir? Sarkozy ve Merkel ile buluşma, Türkiye'nin AB'deki destekçilerine çelme, "ayrıcalıklı ortaklık"a hazırlık mıdır?

Not: Değerli okurlarım, bir hafta izin kullanıyorum. 5 Şubat'ta buluşmak umuduyla.