Dolarda geçen hafta ateşlenen yükseliş haftanın ilk gününe de taşındı. Kur, öğle saatlerinde 1.82 TL ile tarihî zirveyi gördü. Merkez Bankası haziran 2006’dan bu yana ilk kez sahaya inmeye karar verdi. Günlük ellişer milyon dolarlık satış müdahalelerinde bulunacağını açıklayan Merkez Bankası “Spekülasyon sürerse doğrudan müdahaleden kaçınmayız” dedi

Dolarda geçen hafta ateşlenen yükseliş haftanın ilk gününe de taşındı. Dolar kuru öğlen saatlerinde 1.82 ile tarihi zirveyi gördü. Bankalararası piyasa da serbest piyasayı izledi ve bankaların dolar kotasyonları satışta en düşük 1.7920, en yüksek 1.8170 seviyelerini test etti. Geçtiğimiz haftalarda da yaşanan yükselişlere rağmen, döviz satışlarının 1.80 seviyelerine ulaşıldığında hızlanması Merkez Bankası'nın müdahale kararını da engelleyen unsur olarak gösteriliyordu. Fakat bu defa 1.82'lere ulaşılmasına rağmen dolar satışında hızlanma görülmemesi Merkez Bankası'nın piyasaya inmesine neden oldu. Merkez Bankası öğlen saatinde bir açıklama yaparak günlük 50'şer milyon dolarlık döviz satış müdahalelerinde bulunacağını açıkladı ve spekülasyon buna rağmen sürerse doğrudan müdahaleden de kaçınmayacağı mesajını verdi.

2 lira hedefi sürüyor

Dolarda yaşanan sert yükselişleri tetikleyen unsurun 3-4 yabancı fonun Türkiye piyasasını terk etmesi olduğu belirtiliyor. Geçen hafta borsada yaşanan güçlü satışın UBS, JP Morgan ve Credit Suisse tarafından gerçekleştirildiği, borsadan çekilen parayla önce döviz alındığı ve ardınan da bu paranın yurtdışına çıkarıldığı belirtiliyor. Ata Yatırım Başekonomisti Nurhan Toguç, Merkez’in müdahalesini eleştirerek, Rusya örneğini gösterdi ve doların tüm dünyada değer kazandığı dönemde rezerv harcamanın mantığı olmadığın savundu. Toguç, olumsuz dış gelişmeler geldiği sürece 2 lira seviyelerinin zorlanmaya devam edeceğini savundu.

'Gide gele dengeyi bulur'

Konuyla ilgili tartışmalara Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan da katıldı. Çağlayan, kurdaki yükşelişin devam edip etmeyeceğini bilmediğini söyledi. "Benim falcılığım yok" diyen Çağlayan, "Hayatımda ne fal açtım ne de açtırdım. Kehanet de bilmiyorum ama şunu söyleyebilirim; Merkez Bankası şu anda dalgalı kur sistemi uyguluyor. Buna göre kur bazen yükselebilir, bazen düşebilir. İnsanların dövize hücum etmesi söz konusu değil. Bilakis dövizden çıkıp Türk Lirası mevduatına dönen çok ciddi bir rakam var. Faizlerden dolayı da bir kaçış yok. Tamamıyla dışarıdan kaynaklanan bir durum. Dalgalı kurumuz var, yükselir tekrar düşer. Neticede kur gide gele kendini bir yerlerde bulur" açıklamasını yaptı.

Merkez'den temkinli mesaj

Merkez Bankası, dolar başta olmak üzere döviz kurlarında devam eden yükseliş üzerine, döviz likiditesini destekleyerek döviz piyasasının sağlıklı çalışmasını sağlamak amacıyla yarından itibaren döviz satım ihaleleri yoluyla piyasaya döviz likiditesi sağlanmasına karar verdi. Döviz satım ihalelerinde satımı yapılacak döviz tutarı Merkez Bankası tarafından 50 milyon dolar olarak belirlendi

'Dövizde derinlik kayboldu'

Döviz piyasasında derinliğin kaybolmasına bağlı olarak sağlıksız fiyat oluşumları gözlenmesi durumunda döviz satım ihalelerine yeniden başlanabileceğinin daha önce belirtildiğinin hatırlatıldığı Merkez Bankası açıklamasında "Bu doğrultuda, döviz likiditesini destekleyerek döviz piyasasının sağlıklı çalışmasını sağlamak amacıyla 10 marttan itibaren döviz satım ihaleleriyle piyasaya döviz likiditesi sağlanmasına karar verilmiştir" denildi.

Satış ihalelerinde satımı yapılacak döviz tutarının 50 milyon dolar olacağı belirtilirken ilerleyen günlerde ihalelerdeki satım tutarının artırılabileceğinin de altı çizildi. Merkez Bankası, döviz satım ihalelerinin döviz piyasasında artan likidite ihtiyacını tam karşılamadığı, ihalelere rağmen likidite azalmasına bağlı oluşacak spekülatif davranışlar sonucunda kurlarda aşırı dalgalanma gözlenmesi halinde ise doğrudan döviz satım müdahalesi yapabileceğini ekledi. Dolarda ateş, açıklama sonrası düştü. Dolar günü yüzde 1.24 yükselişle 1.79’dan kapattı.

Merkez’in satış müdahalesi en az yüzde 9 düşürüyor

Merkez Bankası son üç yıl içerisinde dolara iki kez döviz satış müdahalesi gerçekleştirdi. Bu müdahalelerden ilki 2006 yılının 26 ve 27 Haziran tarihlerindeydi. Doların 1.70 liraya ulaşmasıyla başlayan 500'er milyon dolarlık günlük iki satış müdahalesi dolar kurunun yüzde 9'luk düşüşle 1.54'lere kadar gerilemesiyle son buldu. İkinci döviz satış müdahalesi ise çok kısa bir süre önce, 2008 yılının 24 ve 27 Ekim tarihlerinde gerçekleşti. Yine iki gün döviz satan Merkez'in müdahale seviyesi aynen 2006'da olduğu gibi 1.70 lira seviyeleriydi. 50'şer milyon dolarlık bu müdahalelerin ardından dolar kuru yüzde 12 düşüşle 1.4880'e kadar gerilemişti.

Riskli ama kesin çözüm: Doğrudan satış

Merkez Bankası döviz satış müdahaleleri etkili olmazsa doğrudan müdahalede bulunabileceğini de açıkladı. Merkez Bankası en son 2006 yılının haziran ayında dövize doğrudan müdahale etti. Aynı ay içerisinde 13, 23 ve 26 Haziran tarihlerinde sırasıyla 494, 763 ve 848 milyon dolarlık doğrudan döviz satışı yapan Merkez Bankası'nın bu müdahaleleri başlangıçta yeni bir paniğe neden olmuş ve dolar önce 1.70'e kadar yükselmişti. Fakat ardından gelen ikinci ve üçüncü müdahalelerde dolar, müdahale miktarının ikiye katlanmış olmasının da etkisiyle, iki ay içerisinde 1.44'lere kadar süren bir düşüş trendine girmişti.