Gönül, Türkiye Büyükelçiliği’nde düzenlenen Atatürk’ü anma törenindeki konuşmasında, Türkiye’de Batıyı anlama ve reform çabalarının Osmanlı döneminde de görüldüğünü, fakat bunların Cumhuriyet’in kuruluşuna kadar ülkeyi kurtarmaya yetmediğini söyledi. Gönül, Cumhuriyet’in kuruluşunda en önemli iki unsuru ’nation building (ulus inşası)’ ve ’ekonomi’ olarak sıraladı. Ulus yaratmak için padişahlık ve halifeliği kaldıran Atatürk’ün bugün fazla hatırlanmayan, ama çok önemli bir diğer adımının, Türkiye - Yunanistan nüfus mübadelesi olduğunu belirten Gönül, şunları kaydetti:

Katkılarını reddedemeyiz

"Bugün eğer Ege’de Rumlar devam etseydi ve Türkiye’nin pek çok yerinde Ermeniler devam etseydi, bugün acaba aynı milli devlet olabilir miydi? Bu mübadelenin ne kadar önemli olduğunu size hangi kelimelerle anlatsam bilmiyorum, ama eski dengelere bakarsanız, bunun önemi çok açık ortaya çıkacaktır. Bugün dahi Güneydoğu’da verilen mücadelede bu ’nation building’de kendilerini mağdur sayanların katkısını, özellikle tehcir sebebiyle mağdur sayanların katkısını reddedemeyiz. O halde (Türkiye’nin) gerçekten çağdaş, medeni ve aydınlanmış insanların ülkesi olabilmesinde Cumhuriyet’in başlangıcındaki prensipler çok önemliydi."