Küresel mali krize karşı topşyekûn savaş açan gelişmiş, gelişmekte olan ülkeler piyasaların ateşini bir türlü söndüremiyor. Dow 1937'den bu yana en kötü haftasını yaşarken birçok borsa 2001'deki seviyelerine dönüyor. Küresel panik havası her geçen gün yayılırken en büyük sorun güven bunalımı... 15 Eylül'de ABD'de Lehman Brothers'ın iflas etmesiyle ateşlenen krizin pimi açıklanan trilyonlarca dolarlık önleme karşın bir türlü sönmüyor. ABD iflaslar nedeniyle 700 milyar dolarlık kurtarma planı hazırladı. Bu paket daha sonra halkı da kapsayacak biçimde genişletildi ve vergi teşvikleri ile 850 milyar dolara çıkarıldı. Ancak kongrede kabul edilmesinin hemen ardından ABD borsasında satışlar geldi.

2 TRİLYON DOLAR ENJEKTE ETTİLER

ABD Merkez Bankası (FED) 'Piyasaya 900 milyar dolar enjekte edeceğim' dedi ancak güvenin olmadığı piyasaları bu da kesmedi. Mevduat garantileri 100 bin dolardan 250 bin dolara çıkarıldı, ABD halkının 'Wall Street'i kurtarıyorsunuz' isyanı sona ermedi. ABD, Avrupa, Japonya, Çin, İngiltere ve diğer önde gelen merkez bankaları piyasaya 2 trilyon dolara yakın nakit enjeksiyonu yaptı, 7 ülke yarım puan faiz indirdi ancak çözüm olmadı. ABD ve Avrupa'da dev yangınları söndürmek için yapılan her müdahale bir kova su vazifesi gördü. Dünyanın en büyük 56 ülke borsasının piyasa değeri son 1 yılda 14.3 trilyon, son 1 haftada ise 4.6 trilyon dolar eridi. Sonuç Norveçli Ressam Edward Munch'un 'Doğanın Çığlığı'nı tasvir ettiği 'Çığlık' tablosundaki gibi... Piyasalar çığlık çığlığa ve bu çığlığa kimse yanıt veremiyor.

Doğanın çığlığını resmetti

Norveçli ressam Edvard Munch'un 1893'te yaptığı Çığlık tablosunun ön planında ızdırap çeker gibi görünen bir figür bugün ikon haline geldi. Öyle ki Hollywood'un ünlü gerilim filmi 'Çığlık'taki maske de Muhch'ten esinlenerek yapıldı.

Önceki gün 679 puan düşüşle yüzde 7.6 değer kaybeden Dow Jones 70 yılın en kötü haftasını geçiriyor. Aynı zamanda 1937'den bu yana en kötü yılını da yaşayan New York Borsası Dow Jones endeksi dün de güne yüzde 2.7 değer kaybıyla başladı. ABD Başkanı George Bush'un dün yaptığı açıklama ve iyimserlik sinyalleri de piyasanın nabzını düşürmeye yetmezken General Motors ve bankalar hakkındaki haberler düşüşte büyük rol oynadı. Endeks dün 8 bin 452 puana düşerek 5 yıl önceki seviyesine indi.

AMERİKA

* Fannie Mae ve Freddie Mac Hazine denetimine alınarak kurtarıldı. Batan Wachovia birleştirildi.

* 850 milyar dolarlık kurtarma planı açıkladı.

* ABD Hazinesi AIG'ye 85 milyar dolar para verdi.

* Mevduat garantisi 100'den 250 bin dolara çıkarıldı.

* FED, 'Önce 300 milyar' dedi sonra piyasaya 900 milyar dolara yakın para enjekte edeceğini açıkladı.

* Hazine'nin banka hissesi alabileceği, yani kısmi kamulaştırma yapabileceği söylendi.

* FED, 6 ülkenin merkez bankası ile birlikte faiz oranlarını eşgüdümlü olarak yarım puan indirdi.

DİĞER ÜLKELER

* İngiltere: Bradford Bingley'e el koydu, 300 milyar sterlinlik kurtarma paketi açıkladı.

* İtalya: Unicredit'i kurtardı. Paket hazırlığında.

* Belçika-Fransa: Fortis kamulaştırıldı, Dexia'ya destek açıklandı.

* İspanya: 50 milyar Euro'luk paket açıkladı.

* İzlanda: 3 bankaya el koydu, para aktardı.

* Hollanda: 20 milyar Euro'luk paket açıkladı.

* Türkiye: Merkez Bankası döviz depo işlemlerini 6 yıl aradan sonra tekrar açtı.

* AB: Mevduat garanti alt limiti 20 bin Euro'dan 50 bin Euro'ya çıkarıldı.

* Japonya 18 gün boyunca piyasaya aralıksız para enjeksiyonu yaptı.

* Rusya: Bankalar için 86 milyar $'lık paket açıkladı.